Nevruz; Yeni gün anlamına gelen farsça bir sözdür. Mart ayının 21. günü, güneşin Koç Burcuna girdiği an, ilkbaharın ilk günü ‘Nevruz’ yeni gün sayılır.

Nevruz ; Toprak altındaki canlıların uykudan uyanışları, dirilişleri, kısacası canlıların bahara merhaba demelerinin günüdür.

Nevruz ; Rumi takvime göre Mart ayının 8’ini 9’una bağlayan gece başlar (Miladi takviminde 21 Mart). Kutlamalar 3 gün sürer. Bu günde özel törenler yapılır.

Nevruz ; Ortadoğu ve Ön Asya’daki çeşitli halklarca yeni yılın başlangıcı ya da bahar bayramı olarak kutlanılır.

İslamiyeti kabul etmeden önce de bahar kutlamaları yapan Türkler arasında Nevruz geleneği sonradan yaygınlık kazanmıştır.

Anadolu’da Nevruz-i Sultan, Sultan Nevruz, Mart dokuzu gibi adlar verilen Nevruz, farklı yörelerde değişik biçimde kutlanılır.

Nevruz ; Alevi, Bektaşi topluluklarında inanca dayalı bir anlam da ifade etmektedir. Alevi, Bektaşi topluluklarında Nevruz, Hz.Ali’nin doğum günü olarak kutlanır.

Rivayetlere göre ; Hz.Fatıma, Beytullah’ı (Kabe’i) tavaf ederken doğum sancıları başlamış, tavafını tamamlayarak Kabe’nin içine girmiş ve orada doğum yapmıştır. Hz.Muhammed, Beytullah’ın içinde ilk kez doğan amcası oğlunu kucağına alarak, Ali adını vermiştir.

Nevruz’un önemini anlatmak için Alevi-Bektaşi şairleri, erenleri yazdıkları Nevruziyeler ile bu günü şöyle anlatmışlardır:

Nevruz, Cumhuriyetin ilk yıllarında da resmî bayram olarak büyük törenlerle kutlanmıştır. Bilindiği gibi Atatürk de 22 Mart 1922 tarihinde Ankara'nın Keçiören semtinde Nevruz şenlikleri düzenletmiş ve kendi de bu şenliklerde hazır bulunmuştur. 1925 yılında Ankara'da Nevruz münasebeti ile Mustafa Kemal Paşa'nın huzurunda yapılan bir resmî geçitte askerî kıt'alar başlarında “gök sancaklar, al sancaklar” olduğu hâlde yürümüştür. 1926 yılından itibaren Milâdî takvimin kabulü ile Nevruz yılbaşı olmaktan çıkmıştır.

Alevi ve Bektaşilerce, Nevruz kutlamaları şu şekilde yapılır:

Nevruz gecesi akşamı toplanılır. Gündüzden tığlanıp hazırlanan kurbanlar akşam bütün canlar ile topluca yenilir. Daha sonra Hz.Ali Efendimiz için yazılan Nevruziyeler okunur. Gece 24:00’den sonra Hz.Ali Efendimiz için yazılan Mevlüd-ü Şerif okunur. Süt içilir, şeker dağıtılır ve Mürşit tarafından gülbang okunur. Sonra canlar birbirleri ile musaffaha yaparlar (Birbirlerini kutlarlar).

Gecenin sabahında, gündüz bütün canlar topluca kırlara çıkarlar, sofralar kurulur, sazlar ile gün boyunca Nevruziyeler ve Hz.Ali efendimiz ile ilgili nefesler okunur. Kutlama bütün gün akşama kadar sürer. Nevruz Bayramı dolayısı ile; Erenlerden dilekler niyaz edilir, istekler duyrulur, gönüllerdeki sevgi ve muhabbet coşar.

Her toplumun kendine özgü nedenlerle kutladığı Nevruz; Azerbeycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan, Tataristan, Uygur Bölgesi, Anadolu ve Balkanlarda geleneksel kutlamalar ile canlılığını günümüzde de sürdürmektedir.